Gruzja – piękna kraina pełna pięknych ludzi

Każdy region ma charakterystyczny sposób bycia, ale mogę zapewnić, że cechą wspólną całej Gruzji jest gościnność. Jeśli potrzebujesz pomocy, wszyscy z radością Ci jej udzielą. Po prostu szanujemy innych – bez względu na okoliczności. Jesteśmy serdecznym i oddanym narodem – mówi o Gruzinach i Gruzji Irakli Khorava, student Nauk Politycznych na Ilia State University w Tbilisi. Rozmowę przeprowadził Miłosz Szade.

Miłosz Szade: Polskę i Gruzję z pewnością łączy jedno – mamy jedne z najtrudniejszych języków do nauki dla obcokrajowców. Pamiętam, gdy  wspominałeś mi, że wiele osób nawet nie wie o istnieniu gruzińskiego. Jakie elementy waszego języka są najbardziej charakterystyczne?

Irakli Khorava: გამარჯობა! (Gamarjoba!) Witam!

Na początek chciałbym zaznaczyć, że język gruziński należy do grupy języków kartwelskich. Nazywamy siebie  ქართველები kartvelebi, a nasz kraj to საქართველო Sakartvelo. Gruzja jest nazwą, która funkcjonuje na arenie międzynarodowej. Gruziński jest używany tylko przez Gruzinów, ale oprócz niego mamy również język megrelski i swański, które są spotykane w północno-zachodniej części kraju. Nasz język jest zdecydowanie jednym z najtrudniejszych do nauki. To przez dźwięki, które nie istnieją w żadnym innym języku bądź znalezienie ich odpowiedników jest praktycznie niewykonalne. Nie wspominając o gramatyce, która jest problematyczna nawet dla nas samych. Co więcej, nasz system pisma ma trzy różne kroje (asomtawruli, nuschuri i mchedruli), które ewoluowały na przestrzeni wieków. Ten ostatni wykształcił się w X wieku i jest aktualny aż po dziś dzień.

Nauka gruzińskiego faktycznie stanowi wyzwanie i być może nie jest zachęcająca dla osób zza granicy. Nie wpływa to jednak na fakt, iż Gruzja jest popularnym celem turystycznym. Co jest w niej takiego przyciągającego?

Gruzja jest małym krajem, ale oferuje zwiedzającym różnorodne krajobrazy – od gór, poprzez morze, jeziora, jaskinie, a nawet małe pustynie. Każda pora roku jest u nas atrakcyjna i ma swój niepowtarzalny urok.

Które miejsca urzekły Cię najbardziej?

Na pewno Sighnaghi, Miasto Miłości. Pseudonim miasteczka wziął się stąd, że możesz wziąć w nim ślub o dowolnej porze dnia i nocy, podobnie jak w Las Vegas. Kapliczki są cały czas otwarte i nie musisz załatwiać wcześniej żadnej papierologii. Możesz stanąć na ślubnym kobiercu ubrany w jeansy i tenisówki. Jeśli chciałbyś się pobrać w niecodziennych warunkach, to w Gruzji masz taką możliwość! Z kolei jeśli masz chęć na biwakowanie ponad chmurami, to powinieneś wybrać się do Gomis Mta’y. Chmury ciągną się tam aż po sam horyzont. Na szlakach górskich, wśród sosnowych lasów, znajduje się pełno domków wiejskich, tworzących niesamowity klimat. Miłośnicy gór i natury na pewno pokochają Kazbegi – to jedna z największych atrakcji w Gruzji, zarówno dla turystów, jak i dla jej mieszkańców.

A jak opisałbyś Tbilisi?

Bardzo doceniam różnorodność Tbilisi, każdy znajdzie tam coś dla siebie. W centrum znajduje się wiele religijnych świątyń: kościoły, meczety i synagogi są postawione praktycznie obok siebie. Z drugiej strony, jak na stolicę przystało, miasto jest też bardzo nowoczesne. Mamy jedne z najlepszych klubów techno na świecie, np. Bassiani – wielu turystów twierdzi, że to miejsce jest podobne do klubów spotykanych chociażby na ulicach Berlina. Tbilisi ma do pokazania również wiele historycznych i kulturowych zabytków oraz oferuje restauracje z tradycyjnymi gruzińskimi posiłkami i napojami. Tak jak mówiłem wcześniej – każda dusza znajdzie tutaj coś interesującego, wartego uwagi. Zaufaj mi, jeśli raz odwiedzisz to miejsce, to będziesz do niego wracał przy każdej możliwej okazji! Oczywiście miasto nie odzwierciedla różnorodności i stylu życia całego kraju. Według mnie każdy region ma charakterystyczny sposób bycia, ale mogę zapewnić, że cechą wspólną całej Gruzji jest gościnność.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Tbilisi 🇬🇪 (@toptbilisi.photo)

Jesteście bardzo przyjaznym narodem. Z czego bierze się wasze pozytywne nastawienie w stosunku do nowo poznanych osób?

Tak, jesteśmy bardzo serdecznymi i wielkodusznymi ludźmi. Podróżując po Gruzji, można się o tym najlepiej  przekonać zwłaszcza w górskich rejonach. Rodziny oferują podróżnikom darmowy nocleg, jeśli potrzebują odpoczynku. W trakcie takiej wizyty częstują ich domowym jedzeniem i winem, a kiedy nieznajomy wyrusza w dalszą podróż wręczają mu prowiant na drogę. Nasza kultura jest kolektywistyczna. Ludzie bardzo się wspierają, nawet jeśli nie znają się długo. Nie mam na myśli tylko członków najbliższej rodziny. Trzymamy się blisko z naszymi sąsiadami i dalszymi krewnymi. Łączy nas szczególna relacja i często traktujemy też tak nowo poznane osoby. Jeśli potrzebujesz pomocy, wszyscy z radością Ci jej udzielą. Po prostu szanujemy innych – bez względu na okoliczności. Jesteśmy serdecznym i oddanym narodem.

Patrząc na waszą otwartość przypuszczam, że okres pandemii i izolacji musi być dla was trudny.

Pandemia nie wpłynęła na naszą otwartość, natomiast z pewnością był to trudny czas nie tylko dla Gruzji, ale również dla całego świata. Siedzimy w domach, ale równocześnie prowadzimy chociażby najmniejsze życie towarzyskie. Oczywiście nosimy maski i przestrzegamy obowiązujących zasad. Staramy się przechodzić przez to razem. Na początku pandemii pomagaliśmy tym, którzy mieli trudności z robieniem zakupów albo byli w grupie wysokiego ryzyka. Najtrudniejszym elementem w życiu codziennym jest  powstrzymywanie się od zachowania dystansu społecznego. Każdy ma swoją przestrzeń osobistą, ale u nas nie istnieje ona pomiędzy ludźmi, którzy dobrze się znają. Lubimy się obejmować i całować na powitanie. W trakcie rozmowy utrzymujemy bliski kontakt wzrokowy.

Jak Gruzin podchodzi do problemów?

Nasze reakcje na przytrafiające się nieszczęście są bardzo emocjonalne. Jesteśmy wrażliwymi ludźmi i często wyolbrzymiamy nawet najmniejsze problemy. Na szczęście kiedy mija odrobina czasu, znajdujemy motywację aby znaleźć rozwiązanie i myśleć pozytywnie. Rozmawiamy z rodziną  o tym, co nas gryzie. Nie ukrywamy emocji  przy najbliższych. Nie pokazujemy tych negatywnych nieznajomym. Od zwierzeń są przyjaciele i rodzina.

Wasze tradycje chyba sprawiają, że przykładacie dużą wagę do spędzenia czasu z ludźmi, na których wam zależy. Jedną z nich jest supra, która służy właśnie pogłębianiu relacji. Mógłbyś opisać na czym dokładnie polega?

Supra jest tradycyjną gruzińską ucztą i ważną częścią naszej kultury. Istnieją jej dwie odmiany: supra radosna ლხინისსუფრა keipi , organizowana z okazji wesołych wydarzeń, takich jak wesela, oraz supra smutna ჭირისსუფრა kelechi, która odbywa się zawsze po pogrzebach. Ważną rolę odgrywa თამადა tamada , czyli mistrz ceremonii, który rozpoczyna każdy toast. Nieważne, jak liczna jest supra, obecność tamady jest obowiązkowa. Toasty zwykle odnoszą się do miłości, przyjaźni, wolności, Boga czy rodziców. Lista tematów jest nieskończenie wielka, a ich wybór zależy właśnie od tamady. Zwykle skupiamy się na pozytywnych wspomnieniach. Tamada proponuje temat, a następnie każdy z uczestników musi opowiedzieć jakąś historię z kluczowych momentów swojego życia. Jest jeszcze მელიქიფე melikiphe – osoba odpowiedzialna za polewanie wina ucztującym.

Ile razy uczestniczyłeś w suprze?

Nie jestem w stanie tego zliczyć. Tak jak każdy Gruzin, brałem udział w suprze od kiedy tylko pamiętam. Kiedy miałem 14 lat, po raz pierwszy skosztowałem wina. Wino jest dla nas bardzo ważnym elementem kultury. Gruzja jest jednym z najstarszych regionów produkujących wino. Żyzne doliny na terenach Kaukazu Południowego były domem dla cywilizacji produkujących wino w okresie Neolitu. W 2013 roku gruzińskie wino produkowane metodą Qvevri zostało uznane przez UNESCO za część Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Qvevri to gliniane naczynia zakopywane w ziemi, w których kruszy się kiście winogron i są one przechowywane do fermentacji i dojrzewania. Większość Gruzinów produkuje swoje własne wino, które jest wizytówką każdego domostwa. Zawsze częstujemy nowo poznanych zwiedzających swoim własnym winem.

Jakie tradycyjne dania pojawiają się na stołach w trakcie uroczystości?

Dominuje u nas kuchnia kaukaska. Każdy region ma odmienny styl przygotowywania posiłków. Bardzo lubię khinkali, czyli gruzińskie pierogi z mięsem. Oryginalny przepis został zapoczątkowany na terenach górskich w okolicach Chewsuretii i  Tuszetii. Chyba najbardziej charakterystyczną potrawą  jest  khachapuri, gruziński placek serowy. Ciasto formuje się w charakterystyczne „łódeczki”, a wnętrze jest wypełnione przeróżnymi serami i jajkiem na wierzchu. Jako przystawkę często serwujemy nigvzianiBadrijani (badridżani). NigvzianiBadrijani to smażony bakłażan nadziewany ostrą pastą z orzechów i czosnku. Jest ozdabiany nasionami granatu. Tradycyjnym deserem jest churchkhela – orzechy wiązane nićmi i gotowane w soku z winogron i masie z mąki kukurydzianej oraz cukru. Matki przygotowywały ją dla synów, którzy mieli iść na wojnę.

 

Wyświetl ten post na Instagramie.

 

Post udostępniony przez Laurence Britton (@lozsleisure)

Oprócz tradycyjnych potraw cenicie również muzykę i taniec.

Zgadza się! Gruziński taniec ქართულიცეკვა również jest tradycją narodową. Ma swoje korzenie w defiladach wojskowych, wydarzeniach sportowych, a w średniowieczu celebrowało się nim nadejście lata. Jako ciekawostkę mogę powiedzieć, że nasza ludowa pieśń ჩაკრულო Czakrulo  jest popularna w całym wszechświecie! W 1977 roku Nasa, w ramach programu Voyager, wysłała w kosmos tzw. złotą płytę, na której zostały nagrane pozdrowienia w różnych językach oraz 90 minut rozmaitej muzyki. Był to swego rodzaju list w butelce dla potencjalnych form życia, dzięki któremu być może mogłyby się porozumieć z naszą cywilizacją.

Nie da się ukryć, że większość tradycji wywodzi się z religii. Nie tak dawno temu obchodziliśmy Nowy Rok, a w Gruzji nawet dwukrotnie.

Tak, Gruzja jest bardzo religijnym krajem. Początek stycznia jest intensywnym czasem jeśli chodzi o świętowanie. Naszą główną religią jest prawosławie, wobec czego obchodzimy Boże Narodzenie 7 stycznia. Tej nocy można zaobserwować zapalone świeczki w praktycznie każdym oknie. Tak jak powiedziałeś, obchodzimy Nowy Rok dwukrotnie. Ten drugi raz jest nazywany Starym Nowym Rokiem i świętujemy go w nocy z 13 na 14 stycznia, zgodnie z kalendarzem juliańskim. 2 styczeń to Bedoba i również jest dla nas bardzo ważna. Wierzymy, że w zależności od tego, jak wygląda ten dzień, cały rok będzie dokładnie taki sam. To dzień wolny od pracy, wobec czego staramy się go spędzić z rodziną w szczęśliwej atmosferze. Kluczową rolę odgrywa także Mekvle – osoba, która jako pierwsza zawita do naszego domostwa po Nowym Roku. Według tradycji, jeśli ma ona pozytywną aurę, nasza rodzina będzie dobrze prosperować w nadchodzącym roku. Jeśli coś złego się nam przytrafi, to wiadomo czyja to wina. W przeszłości Mekvle był nawet profesjonalnym zawodem, niezmiernie ważnym dla społeczeństwa.

Mekvle może więc być postrzegany pozytywnie lub negatywnie, zupełnie jak stereotypy. Czy jakieś są popularne w Gruzji?

Pierwszy, który przychodzi mi do głowy to „kobieta w kuchni”. W staroświeckim sposobie myślenia mężczyzna ma pracować i utrzymywać rodzinę, a kobieta zajmować się domem. Tak naprawdę zarówno kobiety, jak i mężczyźni mają swoje obowiązki na obu tych polach. Wierzę, że nowoczesne pokolenia rozumieją i szanują kwestię równości płci.

Jak według Ciebie Gruzini są postrzegani przez inne narodowości?

Zapewne to zależy od konkretnego kraju, ale z mojego doświadczenia i rozmów z przyjaciółmi z całej Europy jestem w stanie stwierdzić, że wiele osób zwraca uwagę na naszą serdeczność wobec innych. Z historycznego punktu widzenia zawsze preferowaliśmy pokój i dyplomację zamiast prowadzenia wojen i mam nadzieję, że to również dużo mówi o naszym narodzie.


Autor: Miłosz Szade

Zdjęcia: Levan Gokadze

Miłosz Szade

Pochodzę z wielkopolski, a obecnie studiuję i pracuję we Wrocławiu. Wymarzona praca? Oczywiście Dunder Mifflin Papier Company. Sport jest moim głównym źródłem zainteresowań i to jemu zamierzam poświęcać jak najwięcej czasu. Jestem również otwarty na wszelakie teksty kultury, zwłaszcza te z udziałem Toma Hanksa.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *